اين ثوابت و سيّارات كه فضاى جهان را انباشته‌اند ، نزد علماى نجوم به كهكشانها موسومند . كهكشان همان است كه عوام آن را « راه شيرى » مىنامند . زيرا اختران آن بسيار ريز و در فضا پراكنده‌اند در اين خلاء هستى بيش از يكصد و پنجاه ميليون كهكشان قرار دارد . و كهكشان مركب از ميليونها ثوابت - خورشيدها - مىباشد ، كه اكثر اين ثوابت ، سيارات متعددى دارند كه در منظومهء شمسى آنها حركت مىكند و بر زمينهاى متعدد مانند كرهء زمين ما دلالت مىنمايد كه در آن موجوداتى مانند ما زندگانى مىكنند و اين جهان نامحدود است و پيوسته گسترش مىيابد . ثوابت پيوسته گسترش مىيابند ، ثوابت پيوسته از يكديگر دور مىشوند . آيا به كجا مىروند ؟ خدا داناست ! « 1 » فيلسوفان مسلمان مىگويند : پس از حدود جهان هستى ، خلاء و ملاء نيست . اين نظريه را به تبعيت از ارسطو مىگويند اما دانشمندان طبيعى و نجوم مىگويند : دلايلى وجود دارد كه نشان مىدهد فضاى جهان پيوسته گسترش مىيابد و اين گسترش بىنهايت است . ديگران مىگويند : اين جهان حدودى دارد اما نه به اين معنى كه آنها ديواره‌هاى ساده‌اى باشند بلكه بر اين اساس كه آنها محدوده‌هاى دوگانه‌اند مانند سطح كرهء زمين كه مبداء و منتهايى ندارد . مثلا اگر انسان ميليونها سال بر سطح زمين بگذرد به ديواره‌اى برخورد نخواهد كرد ، بلكه پيوسته در سطح آن راه مىرود و از جايى به جايى طى طريق مىكند و باز به جاى ديگر مسئله به فضاى جهانى ديگر منتقل نخواهد شد . اگر بر روى آن بگذرى به چيز ديگر بر نخواهى خورد . پس جهان محدود است اما حدودى ندارد . ديگران مىگويند : جهان پيوسته در گسترش و وسعت يافتن بىنهايت

--> ( 1 ) - كتاب « تفسير علمى » از آيات هستى در قرآن « تأليف استاد حنفى احمد - صفحه 87 و صفحات تالى